Voor een zelfgemaakte kast is multiplex de betere keuze als je stevigheid en draagvermogen belangrijk vindt. MDF is goedkoper en makkelijker af te werken, maar minder sterk en gevoeliger voor vocht. Welk materiaal je kiest, hangt af van wat je in de kast wilt zetten, waar de kast komt te staan en hoe hij eruit moet zien.
Sterkte en draagvermogen: multiplex wint
Multiplex bestaat uit meerdere lagen fineer die kruislings op elkaar zijn gelijmd. Die opbouw maakt het materiaal sterk in meerdere richtingen. Planken van multiplex buigen minder door, zelfs bij een flinke belasting. Denk aan een boekenkast met zware vakliteratuur, of een werkkastje waarop gereedschap of apparatuur staat. Multiplex houdt dat goed bij.
MDF (Medium Density Fibreboard) is gemaakt van fijngemalen houtvezel die met lijm en druk samengeperst wordt. Dat maakt het materiaal homogeen en glad, maar ook zwaarder per centimeter dikte en minder sterk over langere overspanningen. Een MDF-plank van 60 centimeter breed zonder middenstijl kan bij zware belasting merkbaar gaan doorzakken. Voor lichte opbergkastjes of decoratieve kasten met weinig gewicht is dat geen probleem, maar voor boeken, vinyl of gereedschap kies je beter voor multiplex.
Afwerking: MDF is makkelijker te schilderen
Op dit punt scoort MDF beter. Het oppervlak is volledig vlak en heeft geen houtnerf, waardoor verf er gelijkmatig op hecht. Je hebt aan één laag primer en één of twee lagen verf genoeg voor een strak, egaal resultaat. Dat maakt MDF populair voor inbouwkasten en meubelstukken die je wit of in een andere kleur wilt spuiten of schilderen.
Multiplex heeft een zichtbare houtstructuur op het oppervlak. Dat ziet er mooi uit als je het hout wilt laten zien (met een transparante lak of beits), maar schilderen vraagt meer voorbereiding. Je moet de randen zorgvuldig afwerken, want de laagjes fineer zijn aan de zijkant zichtbaar en nemen verf anders op dan het vlakke bovenvlak. Gebruik daarvoor randafwerkband of plamuur, anders ziet het er onafgewerkt uit.
Vochtbestendigheid: kies het juiste type
Standaard MDF is slecht bestand tegen vocht. Als het nat wordt, zwelt het op en verliest het zijn vorm en sterkte. Dat maakt gewone MDF ongeschikt voor een badkamerkast, een keukenkast in een vochtige ruimte of een buitenopslag. Er bestaat wel vochtwerend MDF (ook wel MRMDF of groen MDF genoemd), dat beter bestand is, maar ook dan is het niet volledig waterdicht.
Multiplex is in meerdere vochtklassen verkrijgbaar. De meest gangbare zijn: standaard (binnengebruik), WBP-kwaliteit (water- en kookvastheid, geschikt voor vochtige ruimtes) en marineplex (volledig vochtbestendig). Ga je een kast bouwen voor de badkamer of garage, dan is WBP-multiplex een verstandige keuze.
Kast maken van MDF of multiplex: een overzicht op een rij
| Eigenschap | MDF | Multiplex |
|---|---|---|
| Sterkte | Matig | Goed |
| Doorbuigen bij belasting | Meer risico | Weinig |
| Schilderen | Eenvoudig | Meer voorbereiding nodig |
| Vochtbestendigheid | Slecht (standaard) | Goed (WBP-kwaliteit) |
| Schroeven houden | Matig, randen gevoelig | Goed |
| Prijs (indicatief) | Lager | Hoger |
| Gewicht | Zwaar | Lichter bij gelijke dikte |
Schroeven en bevestigingen
Een praktisch punt dat veel zelfbouwers onderschatten: hoe goed houdt het materiaal schroeven vast? Bij multiplex zitten schroeven stevig, ook dicht bij de rand. MDF is aan de randen kwetsbaar. Schroef je te dicht bij de zijkant, dan kan het materiaal splijten of de schroef houdt slecht. Gebruik bij MDF altijd voorgeboorte gaten, speciale MDF-schroeven en vermijd de randen zoveel mogelijk voor verbindingen. Bij een scharnier of beslag op een MDF-deur heeft het de voorkeur om er inserts (inschroefmoeren) in te gebruiken voor een stevigere verbinding.
Wat kiest de meeste zelfbouwers?
Voor een lichte opbergkast in de slaapkamer of woonkamer, die je geschilderd wilt hebben, is MDF een prima en goedkopere keuze. Voor een zware boekenkast, een werkplaatskast, een kledingkast met veel belasting of een kast in een vochtige ruimte ga je beter voor multiplex. Wil je zowel stevigheid als een mooie afwerking, dan combineren sommige bouwers ook: multiplex voor de zijwanden en legplanken, MDF voor deurtjes of frontpanelen die je wilt spuiten.
Kijk dus eerst naar het gebruik: wat gaat erin, hoe zwaar is dat, en in welke ruimte staat de kast? Die vragen bepalen welk materiaal de beste keuze is, niet de prijs alleen.