Een OSB plaat is watervast dankzij de lijm waarmee de houtsnippers aan elkaar zijn geperst. Die lijm is vochtbestendig, waardoor de plaat kortstondig contact met water redelijk goed verdraagt. Maar “watervast” betekent hier niet hetzelfde als volledig waterdicht. Langdurige blootstelling aan regen of vochtige omstandigheden tast een OSB plaat alsnog aan.
Wat maakt een OSB plaat watervast?
OSB staat voor Oriented Strand Board. De plaat bestaat uit lange houtsnippers die in lagen op elkaar worden geperst met een synthetische lijm, meestal op basis van fenol of PMDI. Die lijm is vochtbestendig en zorgt ervoor dat de plaat zijn constructieve sterkte behoudt bij tijdelijke blootstelling aan vocht. Dat is wat fabrikanten bedoelen als ze een OSB plaat “watervast” noemen.
Er zijn verschillende kwaliteitsklassen. OSB/3 en OSB/4 zijn specifiek bedoeld voor gebruik in vochtige omstandigheden en zijn daarmee de meest gebruikte typen voor bouwkundige toepassingen buitenshuis of in vochtige ruimtes. OSB/2 is alleen geschikt voor droge omstandigheden en is dus niet watervast genoeg voor gebruik buiten of in een badkamer of kruipruimte.
Wanneer schiet een watervaste OSB plaat tekort?
Het verschil tussen “waterbestendig” en “waterdicht” is in de praktijk groot. Een OSB plaat overleeft een regenbui of tijdelijk vochtig klimaat goed, maar bij langdurige blootstelling aan regen, hoge luchtvochtigheid of stilstaand water gaat de plaat opzwellen aan de randen. Die randopzwelling is niet te herstellen. De plaat verliest dan zijn vlakheid en op den duur ook zijn sterkte.
Dit zie je bijvoorbeeld als een OSB plaat onbeschermd op een bouwplaats blijft liggen gedurende meerdere weken of als de plaat direct aan de buitenlucht is bevestigd zonder afwerking. In dat geval is een OSB plaat watervast genoeg om de bouw te overleven, maar niet om jarenlang bloot te staan aan weer en wind zonder extra bescherming.
Hoe bescherm je een OSB plaat extra tegen vocht?
Als je een OSB plaat in een situatie gebruikt waar ze regelmatig nat wordt, is extra bescherming nodig. Dit zijn de meest toegepaste methoden:
- Verven of lakken: Een goede buitenverf of grondverf sluit de oppervlakte af en remt vochtopname sterk. Verf ook de randen goed in, want daar trekt vocht het snelst naar binnen.
- Impregneren: Een vochtwerend impregneermiddel dringt dieper in het hout en geeft extra bescherming, ook op de randen.
- Waterdicht vlies of folie: Bij dakbeschoting of gevelbekleding wordt de OSB plaat afgedekt met een waterdicht dampopen folie of bitumenlaag. Zo draagt de plaat de constructieve kracht, maar raakt het hout zelf het water niet.
- Constructieve maatregel: Zorg voor een kleine spouw of ventilatieopening zodat de plaat kan drogen als ze toch vocht heeft opgenomen. Staand water of opgesloten vocht is de grootste vijand.
OSB plaat watervast gebruiken buiten: wel of niet?
Voor buitentoepassingen is een watervaste OSB plaat (OSB/3 of OSB/4) bruikbaar, maar alleen als ze goed is afgewerkt en beschermd. Denk aan dakbeschoting onder dakpannen of een dampscherm, gevelbekleding achter een gevelpaneel, of een vloer in een tuinhuis of schuur. In al die gevallen zit de OSB plaat niet rechtstreeks in de regen, maar in een constructie die haar beschermt.
Gebruik je een OSB plaat onbeschermd als buitenbekleding, dan is de kans groot dat ze binnen een paar seizoenen beschadigd raakt. Een OSB plaat is dan ook geen vervanging voor echt buitengeschikt plaatmateriaal zoals douglasplanken, gemodificeerd hout of betoncementplaat. Wil je een plaat die echt zonder afwerking buiten kan, dan ben je met een OSB plaat niet op de goede plek.
Kortom: een watervaste OSB plaat verdraagt vocht, maar heeft altijd extra bescherming nodig bij langdurige buitenblootstelling. Kies minimaal OSB/3, werk de randen en het oppervlak goed af, en zorg dat de plaat kan drogen. Dan presteert ze jarenlang goed in een bouwkundige toepassing.