Een multiplex kast is een kast gemaakt van multiplex, een plaatmateriaal opgebouwd uit meerdere dunne houtlagen die kruislings op elkaar zijn gelijmd. Dit maakt het materiaal sterk, stabiel en geschikt voor kasten die zwaar belast worden. Of je nu een kledingkast, gereedschapskast of boekenkast wilt bouwen: multiplex is een van de beste keuzes als duurzaamheid en stevigheid tellen.
Waarom multiplex kiezen voor een kast?
Het grootste voordeel van multiplex ten opzichte van alternatieven zoals MDF is de sterkte. Door de kruislings gelijmde lagen verdeelt het materiaal krachten goed, waardoor planken minder snel doorbuigen. Dat is een duidelijk voordeel als je zware spullen opbergt, denk aan boeken, gereedschap of apparatuur. Een MDF-plank van dezelfde dikte zal onder vergelijkbare belasting eerder doorzakken.
Multiplex houdt schroeven ook beter vast dan MDF. Bij MDF kan een schroef, zeker aan de rand van de plaat, het materiaal uiteenduwen of er na verloop van tijd uitlopen. In multiplex bijt een schroef zich vast in de houtvezels van meerdere lagen tegelijk, waardoor verbindingen stevig blijven. Dat is fijn bij scharnieren, laden en verstelbare legplanken.
Een ander pluspunt is de vochtbestendigheid. Multiplex (zeker het type met een waterbestendige lijmverbinding, aangeduid als WBP of film-faced) gedraagt zich beter in vochtige omgevingen zoals een garage, schuur of bijkeuken. MDF trekt vocht op en kan opzwellen of vervormen.
Welke dikte gebruik je voor een multiplex kast?
De dikte van de platen bepaalt hoe stevig je kast wordt en hoe zwaar hij mag worden belast. Als richtlijn kun je het volgende aanhouden:
- 6 tot 9 mm: achterwanden en lichte tussenschotten.
- 12 mm: lichte legplanken en zijwanden voor kleine kasten.
- 15 mm: standaard voor zijwanden, deuren en schappen in middelgrote kasten.
- 18 mm: de meestgebruikte dikte voor stevig meubelwerk. Geschikt voor zijwanden, deuren, legplanken en bodemplanken in kasten van normaal formaat.
- 22 tot 25 mm: voor extra zware toepassingen, zoals werkbanken, gereedschapskasten of planken met een grote overspanning.
Als een legplank langer is dan ongeveer 80 centimeter en je er zware spullen op legt, kies dan voor 18 mm of dikker. Bij een overspanning van meer dan 100 centimeter is 22 mm verstandig om doorbuiging te voorkomen.
Soorten multiplex voor kastbouw
Niet elk multiplex is hetzelfde. Voor een kast die binnen staat en er netjes uit moet zien, is berkenmultiplex (ook wel betonplex zonder coating) een goede keuze. Het heeft een fijn oppervlak dat je goed kunt schuren, lakken of beitsen. Populierenmultiplex is lichter en goedkoper, maar iets minder sterk. Voor een zware buitenkast of werkplaatskast is filmfaced multiplex (met zwarte of bruine coatinglaag) bestand tegen vocht en slijtage.
Let bij de aankoop op het aantal lagen. Hoe meer lagen per centimeter dikte, hoe stabieler en egaler het materiaal is. Goedkopere platen hebben soms grote interne knopen of holtes, wat de sterkte verlaagt. Vraag bij de leverancier naar de kwaliteitsklasse als dat voor jou relevant is.
Multiplex kast bouwen: waar je op moet letten
Multiplex zagen gaat het best met een fijngetande zaag of een cirkelzaag met een zaagblad voor fijn werk. Zaag altijd met de afwerkzijde naar boven als je een handcirkelzaag gebruikt, of naar beneden bij een tafelzaag, om uitrafelen te voorkomen. Gebruik een richtlat voor rechte sneden.
De zijkanten van multiplex platen (de “koppen”) zijn ruw en tonen de lagen. Je kunt ze afwerken met kantfineer, houtplamuur of een dunne houten rand die je erop lijmt. Zonder afwerking zijn de zijkanten minder mooi en kunnen ze vocht opnemen.
Verbindingen maak je het stevigst met houtlijm gecombineerd met schroeven of dompelbouten. Voorboringsgatjes voorkomen dat het hout splitst. Gebruik schroeven die lang genoeg zijn: voor 18 mm plaat zijn schroeven van 3,5 bij 40 mm een goede standaard.
Wil je je multiplex kast verven of lakken, dan is een goede grondering nodig. Multiplex zuigt verf ongelijkmatig op als je dit overslaat, wat vlekken of een ruwe afwerking geeft. Schuren met 120-korrel, daarna gronden, dan afschuren met 180-korrel en vervolgens lakken geeft een strak resultaat.
Een multiplex kast vraagt iets meer zaagwerk en afwerkingstijd dan een kast in spaanplaat of MDF, maar je krijgt er een steviger, duurzamer meubel voor terug dat jarenlang meegaat.