Een multiplex plafond is een populaire keuze voor wie een warme, houten uitstraling wil zonder de kosten van massief hout. Multiplex is betaalbaar, sterk en relatief makkelijk te verwerken, waardoor het goed te gebruiken is als afwerkmateriaal voor plafonds in woonkamers, werkplaatsen, zolders en bijgebouwen.
Toch is een plafond van multiplex geen standaard klus. De plaatsing, de keuze van de juiste plaat en de brandveiligheid vragen om wat meer aandacht dan bij een gewone wand. Hieronder lees je wat je moet weten voordat je begint.
Welk multiplex gebruik je voor een multiplex plafond?
Niet elke multiplexplaat is geschikt voor een plafond. De meest gebruikte dikte ligt tussen de 9 en 18 mm. Dunnere platen (6 mm of minder) zijn te slap voor grote overspanningen en gaan doorzakken als ze niet dicht genoeg worden ondersteund. Voor een afgewerkt plafond dat er strak uit moet zien, is 12 mm een gangbare keuze: stevig genoeg, maar niet te zwaar om te monteren.
Kies bij voorkeur voor een berkenmultiplex of populierenmultiplex met een gladde afwerklaag (BB of BB/CC kwaliteit) als je het zichtbaar wilt laten. Wil je het schilderen of bespuiten, dan volstaat een goedkopere plaat met kleine oppervlaktefouten. Voor vochtige ruimtes zoals een badkamer of serre gebruik je alleen vochtbestendig multiplex (aangeduid als WBP of maritiem multiplex), anders kan het materiaal opzwellen en loslaten.
Constructie en bevestiging
Multiplex hangt niet zomaar aan een bestaand plafond. Je hebt een draagconstructie nodig: een raster van houten latten of metalen profielen waaraan je de platen schroeft. De afstand tussen de latten bepaalt hoe stevig het plafond wordt. Een gangbare hartafstand is 40 tot 60 cm, afhankelijk van de plaatdikte. Gebruik je 12 mm multiplex, houd de latten dan op maximaal 50 cm hart-op-hart om doorzakken te voorkomen.
Schroef de platen vast met houtschroeven die lang genoeg zijn om goed in de lat te bijten, minimaal 35 mm. Laat kleine naad op de naden (ongeveer 1 tot 2 mm) om werking van het hout op te vangen. Vul je de naden daarna niet af, dan geeft dat een industriële look. Wil je een strak, glad plafond, dan plamuur je de naden en schroefgaten glad voor je gaat schilderen of lakken.
Brandveiligheid van een multiplex plafond
Brandveiligheid is een punt waar je bij een plafond meer op moet letten dan bij een wand. De reden: vuur verspreidt zich sneller langs een plafondoppervlak dan langs een wand, en brandende materialen die naar beneden vallen verhogen de gevaarssituatie. Voor particuliere woningen zijn er in Nederland geen wettelijke eisen die standaard multiplex uitsluiten voor plafonds in woonruimtes, maar het is verstandig om dit per situatie te bekijken.
Standaard multiplex valt doorgaans in brandreactieklasse D (Europese classificatie), wat betekent dat het bijdraagt aan brand maar niet extreem snel ontvlamt. Voor openbare gebouwen, bedrijfspanden of verhuurde woningen gelden strengere regels. In die gevallen is brandvertragend multiplex (ook wel brandwerend of FR-multiplex genoemd) de juiste keuze. Dit is geïmpregneerd met brandvertragende middelen en heeft een betere brandklasse. Check bij twijfel de lokale bouwregelgeving of vraag advies bij de gemeente.
Afwerking: schilderen, oliën of naturel laten?
Een van de voordelen van een multiplex plafond is dat je veel vrijheid hebt in de afwerking. Je kunt de platen:
- Naturel laten en behandelen met olie of was voor een warme, houten uitstraling
- Lakken in een kleur naar keuze, na het plamuren van naden en schroefgaten
- Beitsen voor een getint, maar nog herkenbaar houtlook
- Wit schilderen voor een moderne, strakke uitstraling die de ruimte optisch vergroot
Schuur de platen altijd eerst licht op (120 grit, daarna 180 grit) voor je een behandeling aanbrengt. Zo hecht de olie of lak beter en krijg je een egaler resultaat. Bij schilderen gebruik je eerst een grondverf of primer speciaal voor hout om insijpelen te voorkomen.
Isolatie en geluid
Multiplex op zichzelf isoleert nauwelijks. Wil je ook warmte- of geluidsisolatie toevoegen, dan kun je de ruimte tussen de draagconstructie en het bestaande plafond opvullen met glaswol, steenwol of PUR-schuim. Dit is makkelijk te combineren met de montage: eerst de isolatie aanbrengen, daarna de multiplexplaten monteren. Zelfs een laag van 5 tot 8 cm isolatiemateriaal maakt al merkbaar verschil in warmteverlies en geluidsoverdracht.
Een multiplex plafond is een eerlijke keuze: het is betaalbaar, ziet er goed uit en is prima te realiseren voor een doe-het-zelver met basisgereedschap. Zorg dat je de draagconstructie goed uitvoert, gebruik de juiste plaatdikte voor jouw overspanning, en denk na over de brandveiligheid voor de ruimte waarin je werkt. Dan haal je er een resultaat mee dat jarenlang meegaat.
Lees ook