Multiplex is verkrijgbaar in diktes van 3 millimeter tot 40 millimeter. De meest gangbare diktes zijn 3, 4, 6, 9, 12, 15, 18, 21 en 24 mm. Welke dikte je nodig hebt, hangt af van de toepassing: dunne platen voor bekleding en meubelwanden, dikkere platen voor constructie en draagvloeren.
Overzicht van alle beschikbare multiplex diktes
De beschikbare diktes van multiplex zijn ingedeeld in een paar categorieën. Hieronder een volledig overzicht:
- 3, 3,6, 4, 5,5, 6 en 6,5 mm (dunne platen voor bekleding, modelbouw en lichte toepassingen)
- 8, 9, 10, 12 en 15 mm (middelzware toepassingen zoals laden, meubelen en wandbekleding)
- 18, 21, 22 en 24 mm (stevige constructies zoals werkbladen, vloeren en kasten)
- 25, 27, 30 en 40 mm (zware constructieve toepassingen)
Niet elke dikte is bij elke leverancier standaard op voorraad. De diktes 9, 12, 15 en 18 mm zijn het meest gangbaar en vrijwel altijd beschikbaar. Afwijkende diktes zoals 3,6, 5,5 of 27 mm zijn minder gebruikelijk en vragen soms om een speciale bestelling.
Welke multiplex dikte voor welke toepassing?
Bij de keuze voor de juiste dikte draait het om twee dingen: het gewicht dat het materiaal moet dragen en de manier waarop het bevestigd of verwerkt wordt.
3 tot 6 mm is geschikt voor lichte toepassingen waarbij gewicht een rol speelt. Denk aan achterwanden van kasten, bekleding in campers of busjes, en maquettes. Deze dunne platen zijn flexibel en laten zich goed buigen, maar dragen nauwelijks belasting.
9 tot 12 mm werkt goed voor laden, kleine schappen en wandpanelen die geen zware belasting krijgen. Een plank van 12 mm over een breedte van meer dan 60 cm zonder tussensteun doorbuigt bij voldoende gewicht, dus houd daar rekening mee.
15 tot 18 mm is de meest gebruikte dikte voor meubels, kasten en wandkasten. Een kast van 18 mm multiplex is stevig genoeg voor boeken of servies, en is ook prima te verwerken met standaard schroeven en scharnierpotten.
21 tot 24 mm gebruik je voor werkbladen, zwaardere planken of constructieve toepassingen binnenshuis. Ook als ondervloer of als vloerplaat in een schuur of aanhanger is dit een gangbare keuze.
25 mm en dikker kom je vooral tegen in de zware bouw, scheepsbouw of industriële toepassingen. Een plaat van 40 mm multiplex is aanzienlijk zwaarder en duurder, en wordt zelden voor gewone meubels of interieurtoepassingen gebruikt.
Aantal lagen en dikte: hoe hangen ze samen?
Multiplex bestaat uit meerdere lagen fineer die kruislings op elkaar zijn gelijmd. Hoe dikker de plaat, hoe meer lagen er in zitten. Een plaat van 9 mm heeft doorgaans 5 lagen, een plaat van 18 mm heeft er 9 of meer. Die kruislingse opbouw zorgt voor stabiliteit in alle richtingen, wat multiplex sterker maakt dan massief hout van dezelfde dikte bij zijdelingse belasting.
Hoe meer lagen, hoe stabieler de plaat ook bij wisselende luchtvochtigheid. Dikke platen met veel lagen werken minder snel dan dunne platen met weinig lagen. Voor toepassingen in een vochtige ruimte of buiten is ook de lijmklasse belangrijk, niet alleen de dikte.
Rekening houden met maatvoering
Bij het tekenen van een ontwerp of bestek is het slim om aan te sluiten bij de standaard multiplex diktes. Ontwerp je een kast op een wanddikte van 17 mm, dan moet je alsnog 18 mm bestellen en afzagen of schuren. Dat kost tijd en materiaal. Werk je direct met 18 mm als uitgangspunt, dan valt alles netter uit en hoef je niet bij te werken.
Dezelfde logica geldt voor constructieve berekeningen. De opgegeven dikte is de nominale dikte, maar in de praktijk kan de werkelijke dikte iets afwijken, soms een halve millimeter of iets meer. Bij nauwkeurig maatwerk is het verstandig om de plaat eerst op te meten voordat je afkort.
Wil je meerdere diktes combineren in één project, kies dan diktes die logisch op elkaar aansluiten. Een kast van 18 mm met een achterwand van 6 mm en planken van 15 mm is een praktische combinatie die goed te verwerken is met standaard bevestigingsmiddelen.