Voor buitengebruik is niet elk type multiplex geschikt. Wil je multiplex buiten toepassen, dan heb je watervast multiplex nodig, ook wel aangeduid als buitenmultiplex of WBP-multiplex (Water- en Bochtbestendig Phenol). Dit type is verlijmd met een lijm die bestand is tegen vocht, regen en temperatuurwisselingen. Gewoon interieurmultiplex valt bij buitengebruik al snel uiteen, omdat de lijmlagen loslaten zodra ze regelmatig nat worden.
Welk multiplex is geschikt voor buiten?
De sleutel zit in de lijmkwaliteit. Multiplex voor buiten wordt verlijmd met fenolharslijm (phenol-formaldehyde), wat zorgt voor een watervaste verbinding tussen de fineerlagen. Dit staat op de plaat zelf vermeld als “WBP” of “Exterior”. Koop je multiplex zonder die aanduiding, dan is het bijna zeker niet geschikt voor buitenomstandigheden.
Naast de lijmklasse telt ook de houtsoort. Populieren- of berkenmultiplex zijn veelgebruikte keuzes. Berkenmultiplex is steviger en harder, populierenmultiplex is lichter van gewicht. Voor zware constructies buiten, zoals een vlondervloer, dakconstructie of een buitenkast, kies je bij voorkeur berkenmultiplex met een dikte van minimaal 18 mm. Voor lichter werk, zoals gevelbekleding of een tuinhuisje, volstaat 12 of 15 mm.
Er bestaat ook een tussenvariant: vochtbestendig multiplex (aangeduid als MR of “Moisture Resistant”). Dat is geschikt voor licht vochtige omstandigheden, maar houdt geen langdurige blootstelling aan regen of directe buitenomstandigheden vol. Gebruik dat type dus niet buiten.
Afmetingen en dikte: wat kies je voor welke toepassing?
Multiplex voor buiten is verkrijgbaar in standaard plaatformaten van 122 x 244 cm. De dikte loopt meestal van 6 tot 30 mm. Een overzicht van gangbare diktes en hun toepassingen:
- 6 tot 9 mm: dunne bekleding, sierpanelen, gevelbeplating zonder draagfunctie
- 12 mm: wanden van tuinhuisjes, lichte schuttingen, constructies die zichzelf dragen maar weinig belasting krijgen
- 15 mm: vloeren in tuinkassen, zijwanden van buitenkasten, dakbeschot
- 18 mm of dikker: vlonders, zware constructievloeren, dragende wanden in buitengebouwen
Hoe dikker de plaat, hoe minder doorbuiging en hoe langer de levensduur onder belasting. Voor vloertoepassingen buiten is 18 mm de minimaal verstandige keuze.
Multiplex buiten behandelen: verven, lakken of impregneren?
Watervast multiplex is bestand tegen vocht via de lijm, maar het hout zelf is dat niet. Zonder oppervlaktebehandeling zal de bovenste fineerlaag na verloop van tijd barsten, verkleuren en schilferen door wisselende droogte en vochtigheid. Een goede afwerking verlengt de levensduur aanzienlijk.
De meest gebruikte opties zijn:
- Buitenverf of -lak: geeft een gesloten, goed beschermende laag. Gebruik altijd een primer eerst, zodat de verf goed hecht op het gladde fineeroppervlak. Kies een elastische buitenverf die kan meebewegen met het hout.
- Houtbeits: trekt dieper in het hout en laat het ademen. Minder beschermend dan een gesloten laklaag, maar eenvoudiger te onderhouden. Elke één tot drie jaar opnieuw aanbrengen.
- Impregneer- of verduurzamingsmiddel: zinvol als eerste behandeling, zeker op de zaagranden. Zaagranden zijn de meest kwetsbare plek van multiplex buiten: vocht trekt daar makkelijk in langs de fineerlagen. Dicht ze altijd af met kit, impregneermiddel of extra verflagen.
Laat je multiplex nooit onbehandeld buiten liggen, zelfs niet tijdelijk. Een paar weken regen op onafgewerkt buitenmultiplex kan de bovenste fineerlaag al beschadigen.
Hoe lang gaat multiplex buiten mee?
Goed behandeld en correct verwerkt gaat watervast multiplex buiten gemakkelijk 10 tot 20 jaar mee. Slecht behandeld, met onafgedekte zaagranden of zonder verf, kan de plaat al binnen een paar jaar zwellen, schilferen of rotten. De levensduur hangt dus sterk af van de afwerking en het onderhoud, niet alleen van de plaatkwaliteit.
Belangrijk aandachtspunt: zorg dat multiplex buiten nooit direct op de grond rust of structureel in contact staat met stilstaand water. Gebruik constructiehout of kunststof dragers als afstandhouder. Zelfs WBP-multiplex heeft zijn grenzen bij langdurig onderdompeling of permanent vochtig contact.
Veelgemaakte fouten bij multiplex buiten
De meest gemaakte fouten op een rij:
- Interieurmultiplex gebruiken buiten, omdat het goedkoper is. Dit gaat vrijwel altijd mis binnen één seizoen.
- Zaagranden niet afdichten. Dit is de meest voorkomende oorzaak van vroegtijdig bederf.
- Geen primer gebruiken voor het verven. Verf hecht slecht op glad fineer zonder voorbehandeling.
- Platen direct op de grond plaatsen of bevestigen zonder ventilatiemogelijkheid aan de achterkant.
- Dure plaatsoorten kiezen terwijl de toepassing dat niet vraagt. Voor een eenvoudige tuinkast is populierenmultiplex met goede afwerking prima; je hoeft niet altijd voor duurder berkenmultiplex te gaan.
Buitenmultiplex is een praktisch en betaalbaar materiaal voor talloze toepassingen in de tuin en op gevels, als je maar de juiste variant kiest en het goed afwerkt. Koop altijd WBP-gecertificeerd materiaal, dicht de randen af en verf of beits het voordat het naar buiten gaat. Zo haal je het maximale uit de plaat.