Bij een houtkachel moet de klep open staan tijdens het stoken. Zet je de klep dicht terwijl de kachel brandt, dan kan de rook niet weg en stroomt die je woonkamer in. Pas als de kachel volledig uit is en er geen sintels meer gloeien, kun je de klep (gedeeltelijk) sluiten om warmteverlies te beperken.
Toch is er een belangrijke kanttekening: een afsluitklep of smoorklep mag het rookkanaal nooit volledig afsluiten. Zelfs als de kachel “uit” lijkt, kunnen er nog nasmeulen sintels aanwezig zijn die koolmonoxide produceren. Een volledig afgesloten klep is dan levensgevaarlijk.
Wanneer houd je de klep open of dicht?
De vuistregel is eenvoudig: klep open zolang er vuur of gloed in de kachel zit. Klep (gedeeltelijk) dicht zodra de kachel volledig is afgekoeld en je zeker weet dat er geen sintels meer gloeien. In de praktijk betekent dit dat de klep bij normaal gebruik bijna altijd openstaat, want een houtkachel koelt na het stoken langzaam af.
- Vuur actief: klep volledig open voor maximale luchttoevoer en rookafvoer.
- Kachel smeult na: klep open laten, nooit sluiten bij zichtbare gloed of warmte.
- Kachel volledig koud: klep mag gedeeltelijk dicht om tocht en warmteverlies via de schoorsteen te beperken.
Wat doet de klep precies?
De klep (ook wel smoorklep of regelklep genoemd) zit in het rookkanaal of in de kachel zelf en regelt hoeveel lucht er door het kanaal stroomt. Door de klep verder open te zetten, vergroot je de trek. Daardoor verbrandt het hout sneller en heter. Zet je de klep wat verder dicht (maar nooit helemaal), dan verminder je de trek en brandt het hout langzamer en zuiniger. Zo stuur je als het ware de verbrandingssnelheid.
Dit is iets anders dan de primaire en secundaire luchttoevoer van de kachel zelf. Die regelen de hoeveelheid verbrandingslucht die direct bij het vuur komt. De smoorklep in het rookkanaal regelt de trek in de schoorsteen. Samen bepalen ze hoe efficiënt je kachel brandt.
Waarom mag de klep nooit volledig dicht?
Een rookkanaal dat volledig is afgesloten vormt een serieus gevaar. Zelfs als het vuur er niet meer uitziet, kunnen sintels nog uren nasmeulen en koolmonoxide produceren. Koolmonoxide is een kleur- en geurloos gas dat je niet kunt ruiken of zien. Bij een gesloten klep hoopt dit gas zich op in de kachel en kan het via kieren alsnog in de ruimte lekken.
Daarom zijn afsluitkleppen in rookkanalen wettelijk verplicht uitgevoerd met een permanente opening, zodat er altijd enige trek blijft. Sluit je toch een klep die die opening niet heeft, dan is dat in strijd met de veiligheidsregels en gevaarlijk voor iedereen in huis. Installeer altijd een koolmonoxidemelder als je een houtkachel gebruikt.
Klep open voor het aansteken: vergeet dit niet
Een veelgemaakte fout is de klep vergeten open te zetten vóór je de kachel aansteekt. De rook heeft dan geen weg naar buiten en slaat direct de kamer in. Controleer daarom altijd eerst of de klep open staat voordat je een lucifer aansteekt. Dit klinkt voor de hand liggend, maar het gaat in de praktijk regelmatig mis, zeker bij mensen die de kachel na een lange zomerperiode voor het eerst weer opstoken.
Staat de schoorsteen al een tijdje stil, dan kan er ook een koude luchtprop in het kanaal zitten. Daardoor trekt de schoorsteen in het begin slecht, zelfs met een open klep. Verwarm het kanaal dan kort voor met een aangestoken krant of aanmaakblokje vlak bij de opening van het rookkanaal. Zo verdwijnt de koude prop en komt de trek op gang.
Kort samengevat: klep open tijdens het stoken, klep nooit volledig dicht, en controleer altijd of de klep openstaat vóór je aansteekt. Zorg ook voor een werkende koolmonoxidemelder in de ruimte waar de kachel staat. Dat zijn de drie eenvoudigste maar belangrijkste regels bij het gebruik van een houtkachel.
Lees ook