Er is geen landelijk houtkachel verbod in Nederland. Je mag gewoon een houtkachel hebben en gebruiken. Toch zijn er wel degelijk regels waar je rekening mee moet houden, zowel landelijk als per gemeente. Wat precies mag en wat niet, hangt af van waar je woont en hoe je stookt.
Geen landelijk verbod, wel gemeentelijke regels
De nationale overheid heeft geen algemeen verbod op houtkachels ingesteld. Gemeenten hebben de bevoegdheid om zelf regels op te stellen over het gebruik van houtkachels en open haarden. Zo kan een gemeente een stookverbod afkondigen op dagen met weinig wind of een hoge concentratie fijnstof in de lucht. Dit heet een smogalarm of stookalert. Het RIVM en gemeenten geven dit door via lokale media of apps.
Zo’n stookalert is in veel gevallen een dringend advies, maar in sommige gemeenten kan het ook een verplichting zijn. Check dus wat de regels zijn in jouw gemeente, want die kunnen flink verschillen van de buurgemeente.
Wat is het stookalert en moet je er iets mee?
Het stookalert is een waarschuwing die wordt afgegeven op dagen dat de luchtkwaliteit slecht is. Op zulke dagen zorgt rook van houtkachels voor een extra verslechtering van de luchtkwaliteit, met gezondheidsklachten voor mensen met astma, hart- of longproblemen als gevolg. Het RIVM geeft het stookalert uit en gemeenten communiceren dit verder.
Niet stoken tijdens een stookalert is in de meeste gevallen een moreel appel, geen wettelijke plicht. Maar let op: sommige gemeenten hebben in hun lokale verordening vastgelegd dat je bij een stookalert verplicht bent te stoppen met stoken. De boete bij overtreding is dan ook echt mogelijk.
Welke regels gelden landelijk wel voor houtkachels?
Al zijn er geen verboden, er zijn wel milieueisen waaraan een houtkachel moet voldoen. Nieuwe houtkachels die je koopt, moeten voldoen aan de Europese Ecodesign-richtlijn. Die schrijft voor hoeveel fijnstof en andere stoffen een kachel maximaal mag uitstoten. Kachels die vóór de inwerkingtreding van deze regels zijn gekocht, mogen gewoon blijven staan.
Verder geldt dat je alleen droog, schoon hout mag stoken. Nat hout, geschilderd hout, spaanplaat of afvalhout stoken is niet toegestaan. Dat is niet alleen slecht voor de luchtkwaliteit, maar ook voor je eigen kachel en schoorsteen. Hout heeft idealiter een vochtgehalte van maximaal 20 procent.
Mag je buren klagen over jouw houtkachel?
Ja, en dat kan gevolgen hebben. Als jouw buren structureel last hebben van rook of geur van jouw houtkachel, kunnen ze een klacht indienen bij de gemeente of de omgevingsdienst. De gemeente kan dan onderzoeken of er sprake is van hinder. Zeker als de rook van jouw kachel de tuin of woning van de buren structureel onleefbaar maakt, kan er worden ingegrepen. Dit valt onder de noemer “overlast” in het burenrecht.
Een rechter kan in principe zelfs eisen dat je stopt met stoken als de overlast aangetoond is. Zo’n situatie is uitzonderlijk, maar niet onmogelijk.
Gaat er een verbod komen in de toekomst?
Er is op dit moment geen concrete wetgeving in Nederland die een landelijk verbod op houtkachels aankondigt. Wel staat luchtkwaliteit hoog op de politieke agenda, en de druk vanuit milieuorganisaties en gezondheidsinstellingen neemt toe. In andere Europese landen, zoals in delen van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, gelden al striktere regels in bepaalde steden of zones.
Of Nederland in de toekomst strengere regels invoert, is onzeker. Het is verstandig om de ontwikkelingen in je gemeente te volgen, zeker als je overweegt nu nog een nieuwe houtkachel aan te schaffen.
Kort samengevat: een volledig houtkachel verbod bestaat niet in Nederland, maar volledig vrij ben je ook niet. Droog hout gebruiken, letten op stookalarmmeldingen en de regels in jouw gemeente kennen, dat zijn de drie dingen die je als kachelgebruiker gewoon op orde moet hebben.