Tegelen op multiplex kan prima, maar alleen als je de juiste dikte gebruikt en de plaat goed voorbereidt. Gebruik je multiplex als tegelondergrond, dan is 18 mm de absolute minimumdikte. Dunner dan 18 mm geeft te veel doorbuiging, waardoor tegels na verloop van tijd loslaten of barsten. Met de juiste aanpak is multiplex een betrouwbare ondergrond, ook in vochtige ruimtes zoals een toilet of badkamer.
Waarom multiplex als tegelondergrond werkt (en wanneer niet)
Multiplex is stijver dan spaanplaat en beweegt minder bij belasting. Dat maakt het geschikter als tegelondergrond. Toch is multiplex van nature niet waterbestendig, en water is de grootste vijand van hout onder tegels. Vochtige ruimtes zoals een douche of badkamerwand zijn daarom risicovol, tenzij je de plaat goed afdicht en de juiste lijm en voegen gebruikt.
Een goede toepassing is een toiletombouw, waarbij je een inbouwreservoir of leidingkoker afbouwt met multiplex en daarna betegelt. De wand staat dan niet permanent in contact met water. Voor een douchewand of vloer die echt nat wordt, is multiplex minder geschikt dan een cementgebonden plaat (zoals aquapanel of fermacell).
De juiste dikte en kwaliteit voor tegelen op multiplex
Gebruik altijd minstens 18 mm multiplex. Dit is geen voorkeur maar een harde eis: dunner materiaal buigt door onder het gewicht van tegels en de tegellijm, en dat trekt vroeg of laat de hechting los. Gebruik bij voorkeur vochtwerend multiplex (ook wel “WBP-multiplex” genoemd, wat staat voor weather and boil proof). Dit type heeft een watervaste lijmverbinding tussen de lagen en is veel beter bestand tegen vocht dan standaard multiplex.
Controleer de plaat ook op beschadigingen, losse lagen en vlakheid. Multiplex heeft soms kleine onregelmatigheden aan de oppervlakte. Schuur die weg voordat je begint met lijmen, zodat de tegels goed aansluiten.
Voorbereiding: zo maak je multiplex klaar voor tegels
Een goede voorbereiding bepaalt of de tegels blijven zitten. Dit zijn de stappen:
- Bevestig de platen stevig. Schroef het multiplex op een frame of op de constructie met voldoende schroeven. Zorg dat er geen beweging in de plaat zit.
- Dicht alle naden af. Laat geen kieren open tussen meerdere platen. Gebruik flexibele kit of breng een stripje glasvezelwapening aan met tegellijm over de naden, zodat kleine bewegingen niet direct in een scheur in de tegel eindigen.
- Primer aanbrengen. Strijk de plaat in met een primer of met verdunde PVA-lijm (pva met water, verhouding circa 1 op 5). Dit sluit het hout gedeeltelijk af en verbetert de hechting van de tegellijm.
- Gebruik de juiste tegellijm. Kies een flexibele tegellijm (klasse D2 of S1). Hout werkt mee met temperatuurveranderingen en kleine trillingen, en een flexibele lijm kan dat opvangen zonder te scheuren.
Tegellijm en voegwerk: gebruik flexibele producten
Op multiplex is het gebruik van gewone tegellijm af te raden. Hout zet uit bij vocht en trekt in bij droogte. Een stijve lijm heeft geen ruimte om mee te bewegen en scheurt dan los van de plaat of de tegel. Flexibele tegellijm (ook wel elastische of deformeerbare lijm genoemd) blijft ook na uitharding een beetje soepel, zodat kleine bewegingen geen schade geven.
Hetzelfde geldt voor de voegen. Gebruik flexibele voegmortel en zet bij hoeken en aansluitingen altijd een siliconekit in plaats van voegmortel. Een hoek tussen twee tegelvlakken is een plek waar spanning zich ophoopt, en silicone kan die spanning opvangen waar hard voegwerk dat niet kan.
Zwaar tegels op multiplex: let op het gewicht
Kleine tegels tot 15×15 cm wegen weinig en zijn makkelijk te verwerken. Grote formaten (60×60 cm of groter) zijn zwaarder en stellen hogere eisen aan de stijfheid van de ondergrond. Zorg bij grotere tegels voor een goed ondersteund frame achter het multiplex, zodat er echt geen beweging in de plaat zit. Een stelregel: hoe groter de tegel, hoe minder ruimte er is voor doorbuiging.
Tegelen op een horizontaal multiplexvlak (zoals een vloer) vraagt nog meer aandacht. Vloertegels dragen gewicht en zijn gevoeliger voor doorbuiging. Overweeg dan een extra laag van 12 mm bovenop de bestaande vloerplaat te leggen voor extra stijfheid, of kies voor een cementgebonden ondervloer.
Kortom: tegelen op multiplex lukt goed als je 18 mm of dikker neemt, vochtwerend multiplex kiest, de plaat goed verankert en flexibele lijm en voegen gebruikt. Twijfel je over de toepassing in een natte ruimte, kies dan liever voor een cementgebonden plaat als ondergrond. Die moeite bespaar je jezelf later als tegels loslaten.