Essen multiplex is een plaatmateriaal met een kern van meerdere gekruiste fineerlagen en een buitenlaad van essenhout. Het combineert de stabiliteit van multiplex met het fraaie, lichte houtbeeld van es, en is daarmee een populaire keuze voor meubels, interieur en afwerking waar zowel sterkte als uitstraling telt.
Wat is essen multiplex precies?
Essen multiplex bestaat uit meerdere dunne fineerlagen die kruislings op elkaar worden gelijmd. De buitenste laag, de zogenaamde toplaag, is van essenhout. Es heeft een opvallende rechte nerf met een licht, gelig tot geelwit kleurpalet. Dat geeft de plaat een strakke, moderne uitstraling die goed past bij hedendaags interieurwerk.
De kern bestaat doorgaans uit berkenmultiplex of een andere stabiele houtsoort, afhankelijk van de fabrikant en het type plaat. Die combinatie zorgt voor een goede stijfheid en maatvastheid. De plaat werkt minder snel dan massief hout, omdat de gekruiste fineerlagen bewegingen door vocht grotendeels opvangen.
Essen multiplex versus massief essen en andere platen
Massief essenhout is sterker en zwaarder, maar ook duurder en gevoeliger voor werken en scheurtjes bij schommelende luchtvochtigheid. Essen multiplex is lichter, goedkoper per oppervlakte en maakvaardiger, omdat je het makkelijker kunt zagen, frezen en schroeven zonder dat het splitst. Wil je het houtbeeld van es maar hecht je veel waarde aan stabiliteit, dan is de multiplex-uitvoering vaak een betere keuze dan massief.
Vergeleken met berken multiplex of okoumé multiplex heeft essen multiplex een duidelijk andere uitstraling. Berken heeft een neutralere, fijnere nerf; okoumé is zachter van kleur en structuur. Essen springt er meer uit door zijn duidelijke, langgerekte nerftekening. Dat maakt het geschikt als decoratieve toplaag die je zichtbaar laat, niet overschildert.
Toepassingen van essen multiplex
Essen multiplex wordt veel gebruikt voor meubelfronten, kasten, rekken en stellages waarbij de houtnerf zichtbaar blijft. Ook voor wandbekleding, plafondpanelen en vloeronderdelen zoals traptreden is het een gangbare keuze. De combinatie van een harde, slijtvaste essentoplaag en een stevige kern maakt het geschikt voor plekken die regelmatig aanraking of lichte belasting meekrijgen.
In de keukenbouw wordt essen multiplex gebruikt voor kastfronten en lijsten, waarbij de plaat meestal gelakt of geolierd wordt afgewerkt. Natuurlijk oliën benadrukt de nerf en geeft de plaat een warme uitstraling. Lakken zorgt voor een gladder, strakker resultaat. Beide afwerkingen zijn goed mogelijk op essenhout.
Let op: essen multiplex is niet standaard geschikt voor gebruik buiten of in vochtige ruimtes zoals badkamers, tenzij het gaat om een watervaste lijmkwaliteit (aangeduid als klasse 3 of WBP). Controleer altijd de lijmspecificatie als vocht een rol speelt.
Formaten en diktes
Essen multiplex is verkrijgbaar in gangbare plaatformaten, meestal 244 x 122 cm (ook wel 2440 x 1220 mm). Diktes lopen doorgaans van 4 mm tot 30 mm, afhankelijk van de leverancier. Voor meubeltoepassingen worden diktes van 12, 15 en 18 mm het vaakst gebruikt. Dikkere platen (22 tot 30 mm) zijn geschikt voor zwaarder belaste constructies of werkbladen.
Naast de klassieke multiplex-opbouw is er ook essen drielagen-massief (ook wel drielaags massief of 3-lagenplaat genoemd), waarbij de kern bestaat uit massieve latten in plaats van fineer. Dat is een ander product met een massievere uitstraling en iets ander bewerkingsgedrag. De naam klinkt vergelijkbaar, maar het is geen multiplex in de strikte zin.
Bewerkbaarheid en afwerking
Essen is een harde loofhoutsoort, wat betekent dat het goed te zagen, frezen en schuren is, maar ook dat je gereedschap wat sneller slijt dan bij zachtere houtsoorten. Gebruik scherpe, fijntandige zaagbladen om uitschijnen aan de essentoplaag te voorkomen. Een afplakstrip op de zaaglijn helpt daarbij.
Schuren doe je het best met de nerf mee, te beginnen op korrel 80 en af te werken op 150 of 180. Daarna kun je olie, was, beits of lak aanbrengen. Essen neemt beits gelijkmatig op, maar let op dat de nerf soms iets ongelijkmatig kleurt door de dichtheidsverschillen in het hout. Een test op een restje is altijd slim.
Waar je op moet letten bij de aankoop
Controleer bij de aankoop altijd de kwaliteitsklasse van de toplaag. Net als bij berkenmultiplex worden ook essenfineertoplaten geclassificeerd, waarbij A of B een gladde, vrijwel vlekkeloze toplaag aangeeft en lagere klassen (C, D) meer oneffenheden en kleurverschillen vertonen. Voor zichtwerk kies je bij voorkeur een A/B of B/B kwaliteit.
Let ook op de herkomst van het hout. Es uit duurzaam beheerde bossen draagt een FSC- of PEFC-keurmerk. Dat is niet alleen beter voor het milieu, maar ook een indicatie voor stabiele kwaliteit.
Essen multiplex is verkrijgbaar bij gespecialiseerde plaatmaterialenleveranciers en grote houthandels. Prijzen variëren sterk per dikte, kwaliteit en formaat. Vergelijk bij aankoop niet alleen de platenprijs, maar ook of zaagwerk of bezorging inbegrepen is, dat scheelt in de praktijk flink.
Lees ook