Multiplex is een plaatmateriaal dat bestaat uit meerdere dunne lagen hout, die kruislings op elkaar zijn gelijmd. Die opbouw maakt het sterk, stabiel en geschikt voor zowel constructieve als decoratieve toepassingen. Of je nu een stellingkast bouwt, een vloer oplegt of een buitenverblijf aan het timmeren bent, multiplex is in veel situaties een goede keuze.
Het materiaal is al tientallen jaren een vaste naam in de houthandel en bij bouwmarkten. De populariteit komt niet zonder reden: multiplex combineert sterkte met een relatief laag gewicht, en is in veel verschillende kwaliteiten en diktes verkrijgbaar.
Hoe is multiplex opgebouwd?
Multiplex bestaat uit een oneven aantal houten fineervellen, meestal drie, vijf, zeven of meer. Die vellen worden zo op elkaar gelijmd dat de houtnerf van elke laag haaks staat op die van de vorige laag. Door die kruislingse opbouw trekt de plaat minder krom en is hij in alle richtingen even sterk. Dat is een groot voordeel ten opzichte van massief hout, dat met de nerf mee makkelijker splijt of vervormt.
De buitenste lagen bepalen grotendeels het uiterlijk. Afhankelijk van de houtsoort en de afwerking kun je kiezen voor een gladde, fraaie buitenzijde of juist een ruwere uitvoering die puur functioneel bedoeld is.
Soorten multiplex en hun toepassingen
Niet elk multiplex is hetzelfde. Er zijn grote verschillen in houtsoort, lijmkwaliteit en afwerking. De belangrijkste varianten zijn:
- Berkenmultiplex: fijnkorrelig, glad oppervlak en sterk. Populair voor meubels, interieurtoepassingen en als constructieplaat waar een nette uitstraling gewenst is.
- Populierenmultiplex: lichter van gewicht dan berkenmultiplex. Wordt veel gebruikt in de meubelindustrie en voor verpakkingen. Minder sterk dan berk.
- Vurenmultiplex: grover van structuur, maar goedkoper. Veel toegepast in de bouw, bijvoorbeeld als bekistingsplaat of ondervloer.
- Tropisch multiplex (mahonie of okoumé): goed bestand tegen vocht en veel gebruikt in de scheepsbouw en voor buitentoepassingen.
- Filmfaced multiplex: voorzien van een harslaagsfilm op het oppervlak. Ideaal als bekistingsplaat bij betonwerk, omdat beton er makkelijk van loslaat.
Naast de houtsoort is ook de lijmkwaliteit bepalend. Binnenmultiplex (klasse 2, ook wel INT genoemd) is geschikt voor droge ruimtes. Buitenmultiplex (klasse 3, ook wel EXT of WBP) is vochtbestendig gelijmd en dus geschikt voor gebruik buiten of in natte omgevingen.
Dikte en maten
Multiplex is verkrijgbaar in een breed scala aan diktes. Gebruikelijke diktes lopen van 3 mm tot 30 mm of meer. De meest gangbare standaardmaat voor een plaat is 244 x 122 cm, al zijn ook andere formaten beschikbaar. Dunnere platen van 3 of 4 mm worden gebruikt voor bekleding, buigwerk of de achterwand van een kast. Dikkere platen vanaf 18 mm zijn geschikt als vloerplaat of dragende constructie.
Houd bij het kiezen van de dikte rekening met de overspanning. Een plaat die breed ongesteund ligt, moet dik genoeg zijn om niet door te buigen. Als vuistregel geldt: hoe groter de overspanning, hoe dikker de plaat.
Multiplex buiten gebruiken: waar let je op?
Standaard multiplex is niet zonder meer geschikt voor buiten. Vocht is de grootste vijand: als water doordringt in de lijmlagen, gaan de lagen los van elkaar. Voor buitengebruik kies je altijd voor WBP-gelijmd multiplex (Water and Boil Proof). Dit type is bestand tegen langdurige blootstelling aan vocht.
Zelfs met WBP-lijm is het slim om de zijkanten en het oppervlak goed te behandelen met verf, lak of een ander afwerkingsproduct. De zijkanten zijn het kwetsbaarst, omdat vocht daar makkelijk de laagopbouw in trekt. Een goede afwerking verlengt de levensduur aanzienlijk.
Multiplex zagen en bewerken
Multiplex is goed te zagen, boren, frezen en schroeven. Let bij het zagen op een paar dingen. Zaag altijd met een fijn getand zaagblad om rafeling aan de bovenkant te voorkomen. Leg de “goede” zijde van de plaat naar boven als je met een hand- of decoupeerzaag werkt, of juist naar beneden als je een tafelzaag of cirkelzaag gebruikt. Zo valt de uitrafeling aan de minder zichtbare kant.
Schroeven houd je het best op minimaal 2 cm van de rand, zodat de plaat niet splijt. Gebruik bij dunnere platen (3 tot 6 mm) kleine schroeven of nagels, en boor eventueel een voorgat.
Multiplex of MDF: wanneer kies je wat?
Multiplex en MDF worden allebei veel gebruikt voor meubels en interieurtoepassingen, maar ze zijn niet uitwisselbaar. Multiplex is sterker, lichter en minder gevoelig voor vocht dan MDF. Het houdt ook beter schroeven vast. MDF heeft dan weer een volledig glad, houtnerf-loos oppervlak dat ideaal is voor een strak geschilderde afwerking.
Kies multiplex als sterkte, gewicht of vochtbestendigheid een rol speelt. Kies MDF als je een gladde verfafwerking wilt en het materiaal op een droge binnenplek staat.
Veelgestelde vragen over multiplex
Is multiplex sterker dan spaanplaat?
Ja. Multiplex is duidelijk sterker dan spaanplaat, doordat het is opgebouwd uit echte houtlagen. Spaanplaat bestaat uit samengeperste houtspaanders en breekt makkelijker, zeker aan de randen.
Kan ik multiplex schilderen?
Ja, multiplex is goed te schilderen. Schuur eerst het oppervlak licht op en breng een grondverf aan. Zo hecht de eindlaag beter. Berkenmultiplex geeft door zijn gladde oppervlak de mooiste verfresultaten.
Is multiplex milieuverantwoord?
Dat hangt af van de herkomst. Let op een FSC- of PEFC-keurmerk op de plaat. Dat geeft aan dat het hout afkomstig is uit duurzaam beheerde bossen.
Wat kost multiplex?
De prijs verschilt sterk per soort, dikte en kwaliteit. Een eenvoudige populieren of vurenplaat van 18 mm in standaardformaat kost naar schatting tussen de 20 en 45 euro per plaat (prijspeil 2025). Berkenmultiplex of tropische varianten zijn duurder.
Multiplex is een flexibel materiaal dat in vrijwel elk bouwproject zijn nut bewijst, mits je de juiste variant kiest. Let op de lijmkwaliteit bij vochtblootstelling, kies de dikte die past bij de belasting en zorg voor een goede afwerking. Zo haal je er jarenlang plezier uit.