Het beste brandhout is loofhout, en dan met name harde houtsoorten zoals eik, beuk, haagbeuk en es. Deze soorten hebben een hoge dichtheid, een lage vochtgehalte na het drogen en een calorische waarde die ligt tussen de 27 en 30 megajoule per kilogram droog hout. De haagbeuk scoort daarin het hoogst van allemaal. Zacht loofhout of naaldhout verbrandt veel sneller en geeft aanzienlijk minder warmte per stuk hout.
Waarom loofhout de beste keuze is als brandhout
Loofhout is dichter van structuur dan naaldhout. Dat betekent dat er meer brandbare massa zit in elk blok. Praktisch gezien hoef je minder blokken op te leggen om dezelfde warmte te krijgen, en brandt het vuur langer zonder dat je steeds opnieuw moet aanvullen. Dat maakt hard loofhout ook zuiniger in gebruik, ook al is de inkoopprijs per kubieke meter hoger dan bij naaldhout.
Naaldhout zoals dennenhout brandt weliswaar makkelijk aan en geeft snel vlam, maar het bevat meer hars. Die hars zorgt voor roetaanslag in de schoorsteen en laat relatief veel vluchtige stoffen vrij bij verbranding. Gebruik je naaldhout toch, doe dat dan alleen als aanmaakhout, niet als hoofdbrandstof.
De beste houtsoorten op een rij
Niet alle loofhoutsoorten zijn even goed. Hieronder een overzicht van de meest gebruikte soorten, van beste naar minder geschikt:
- Haagbeuk: de hoogste calorische waarde van alle houtsoorten, brandt lang en heet, weinig vonken. Uitstekende keuze voor een houtkachel of open haard.
- Beuk: vrijwel net zo goed als haagbeuk, brandt gelijkmatig en is in Nederland en België goed verkrijgbaar. Een van de populairste soorten.
- Eik: harde, dichte houtsoort met een lange brandduur. Duurt wel langer om goed te drogen, minimaal twee jaar. Geeft een fraaie, rustige vlam.
- Es: droogt relatief snel in vergelijking met eik en beuk, en brandt goed zelfs als het nog iets vochtig is. Goede keuze als je niet lang wilt wachten op gedroogd hout.
- Berk: brandt goed en ruikt aangenaam. Minder energiedicht dan eik of beuk, maar prima als aanvulling of in de overgangsperiodes.
- Appel- en kersenhout: fruithouten geven een aangename geur bij verbranding. Energetisch iets minder dan beuk of eik, maar populair voor sfeervuren of buitengebruik.
Populier en wilg zijn zachte loofhoutsoorten. Ze branden sneller op, geven minder warmte en zijn minder geschikt als enig brandstof voor een avond verwarmen. Ze zijn goedkoper, maar je verbruikt er aanzienlijk meer van.
Vochtgehalte: het belangrijkste criterium voor goed brandhout
De houtsoort maakt uit, maar het vochtgehalte is minstens zo belangrijk. Vers gekapt hout bevat 50 procent of meer water. Dat vocht verdampt tijdens verbranding en kost energie, wat de warmteafgifte sterk verlaagt. Goed gedroogd brandhout heeft een vochtgehalte onder de 20 procent, bij voorkeur rond de 15 procent.
De vuistregel: hard loofhout zoals eik heeft minimaal twee jaar nodig om goed te drogen als je het buiten stapelt, half overdekt. Beuk en es doen het vaak in anderhalf jaar. Berk droogt nog sneller, soms in één seizoen. Koop je hout dat al gekliefd en gedroogd is aangeboden, controleer dan het vochtgehalte met een vochtmeter. Die zijn voor een paar euro verkrijgbaar en vertellen je meteen of het hout klaar is voor de kachel.
Hout dat te nat is verbrandt slecht, geeft veel rook, produceert meer fijnstof en zorgt voor aanslag in de schoorsteen. Dat laatste verhoogt op termijn het risico op een schoorsteen brand. Droog hout is dus niet alleen beter voor de warmte, maar ook voor veiligheid en onderhoud.
Waar let je op bij de aankoop van brandhout?
Bij de aankoop van brandhout zijn er een paar concrete dingen om op te letten. Kijk eerst naar de houtsoort: kies bij voorkeur voor beuk, eik, es of haagbeuk als je maximale warmte wilt. Vraag altijd naar het vochtgehalte of meet het ter plekke als je een vochtmeter hebt. Goed brandhout voelt licht aan voor zijn formaat, heeft kleine scheurtjes aan de zijkanten (een teken van droging) en klinkt hol als je twee blokken tegen elkaar slaat.
Let ook op de stortmaat versus de gestapelde maat. Een “kubieke meter gestort” bevat veel lucht en is beduidend minder hout dan een “kubieke meter gestapeld” (ook wel een ster of stère genoemd). Eén stère gestapeld staat gelijk aan ruwweg 0,6 tot 0,7 kubieke meter massief hout. Vraag bij aankoop altijd in welke eenheid de leverancier rekent, zodat je prijzen eerlijk kunt vergelijken.
Wil je het beste uit je brandhout halen, kies dan voor goed gedroogde harde loofhoutsoorten zoals beuk of eik, controleer het vochtgehalte, en sla het hout droog en luchtig op totdat je het gebruikt. Daarmee haal je de meeste warmte uit elk blok en houd je je schoorsteen langer schoon.