Okoumé multiplex is een lichtgewicht plaatmateriaal gemaakt van de okoumé-houtsoort, afkomstig uit Centraal-Afrika. Het is een van de populairste multiplex-soorten voor toepassingen buitenshuis of in vochtige omgevingen, mede dankzij de combinatie van laag gewicht, gladde oppervlakken en een goede bewerking. Je vindt het bij bouwmarkten zoals Hornbach in verschillende diktes, bijvoorbeeld 18 mm, en in grote formaten zoals 250 x 122 cm.
Wat maakt okoumé multiplex anders dan gewoon multiplex?
Gewoon multiplex is een verzamelterm voor platen die zijn opgebouwd uit meerdere lagen fineer. Okoumé multiplex is specifieker: alle fineerlagen (of in elk geval de buitenste) zijn gemaakt van okoumé-hout. Okoumé is een relatief licht hout met een roze tot lichtbruin tint en een fijne, regelmatige nerf. Dat geeft de plaat een gladder oppervlak dan bijvoorbeeld de goedkopere grenen multiplex.
Een ander verschil zit in het gewicht. Omdat okoumé een lichtere houtsoort is dan veel andere tropische soorten, weegt een plaat van 18 mm duidelijk minder dan vergelijkbare platen van harder hout. Voor grote constructies, bootbouw of wandpanelen is dat een praktisch voordeel.
Waarvoor gebruik je okoumé multiplex?
Okoumé multiplex wordt het meest gebruikt voor toepassingen waar vocht een rol speelt, maar waar de plaat niet direct en langdurig wordt blootgesteld aan regen. Denk aan beschutte buitentoepassingen zoals gevelbekleding onder een overstekend dak, schuttingpanelen onder een carport, of buitenkasten die overdekt staan. De bouwwereld noemt dit ook wel “beschut buiten”.
Andere veelvoorkomende toepassingen zijn:
- Bootbouw en scheepsbouw (traditioneel een van de belangrijkste toepassingen)
- Camper- en caravaninterieurs, vanwege het lage gewicht
- Meubelplaten waarbij een glad oppervlak wenselijk is voor verven of lakken
- Wand- en plafondafwerking in vochtige ruimtes zoals badkamers of bijkeukens
- Ondervloeren in gebieden waar enige vochtbelasting mogelijk is
Voor toepassingen die wél direct blootstaan aan regen of permanent buiten hangen, is gewone okoumé multiplex meestal niet geschikt. Daarvoor heb je een plaat nodig met een watervaste lijmverbinding (aangeduid als WBP of klasse 3/4) én eventueel een coating of grondverf aan alle zijden.
Gegrond of niet: welke versie kies je?
In bouwmarkten kom je twee uitvoeringen tegen: gewone okoumé multiplex en gegronde okoumé multiplex. Een gegronde plaat (soms gespeld als “gegrond”) heeft al een basislaag primer op het oppervlak. Dat scheelt je een stap als je de plaat toch gaat verven of lakken. Voor buitengebruik is schilderen of lakken bijna altijd nodig; okoumé heeft van zichzelf geen beschermende buitenlaag.
Kies de gegronde versie als je de plaat snel wil schilderen en geen tijd wil besteden aan voorbehandelen. Kies de ongegronde versie als je van plan bent om de plaat anders af te werken, bijvoorbeeld met een speciale bootlak of transparante beits waarbij de houtkleur zichtbaar blijft.
Diktes en afmetingen die gangbaar zijn
Okoumé multiplex is verkrijgbaar in uiteenlopende diktes, van ongeveer 4 mm voor dunne panelen tot 18 mm of meer voor dragende toepassingen. De meest gevraagde dikte voor constructiedoeleinden is 12 mm of 18 mm. Standaard plaatformaten zijn 244 x 122 cm (het klassieke multiplex-formaat) of 250 x 122 cm, afhankelijk van de leverancier.
Let bij de aankoop op het aantal lagen fineer: hoe meer lagen, hoe stabieler de plaat en hoe minder kans op doorbuigen of krimpen. Een 18 mm plaat heeft doorgaans meer lagen dan een 9 mm plaat van gelijke afmeting, wat de plaat stijver en minder vatbaar voor vervorming maakt.
Waar let je op bij de kwaliteit?
Multiplex wordt ingedeeld in kwaliteitsklassen op basis van het uiterlijk van het oppervlak. De meestgebruikte aanduiding loopt van A (vrijwel vlekkeloos, geschikt als zichtvlak) tot D (veel onregelmatigheden, alleen voor de niet-zichtbare kant). Een plaat aangeduid als “BB” heeft twee redelijke zijden; “BC” heeft één goede en één mindere zijde.
Voor buitentoepassingen is de lijmkwaliteit minstens zo belangrijk als het houtoppervlak. Kijk op de verpakking of in de productspecificaties naar de lijmklasse. Klasse III is geschikt voor beschut buiten; klasse IV voor volledig buitengebruik in alle weersomstandigheden. Koop je bij een bouwmarkt voor een terrasoverkapping of gevelbekleding, controleer dan of de plaat inderdaad klasse III of IV heeft.
Zelf bewerken en afwerken
Okoumé zaagt en freest goed, en het hout pakt lijm en schroeven prima. Schroef je de plaat vast, gebruik dan roestvrij staal of gegalvaniseerde schroeven, zeker bij buitengebruik. Gewone ijzeren schroeven lopen snel aan en laten bruine vlekken na op het hout.
Alle zijden afwerken is bij buitengebruik niet optioneel: ook de randen en de achterkant moeten geschilderd of gelakt worden om vochtindringing te voorkomen. Een rand die onbehandeld blijft, is de zwakste plek van elke multiplex-constructie buiten.
Okoumé multiplex is een betrouwbare keuze als je een lichte, bewerkbare plaat zoekt voor beschutte buitentoepassingen of vochtige interieurs. Controleer voor aankoop altijd de lijmklasse en bepaal of je gegrond of ongegrond materiaal nodig hebt, dat bespaart je later werk en geeft een beter eindresultaat.