Watervast multiplex is multiplex dat bestand is tegen vocht, water en wisselende weersomstandigheden. Het is daardoor geschikt voor toepassingen buiten of op plekken waar het materiaal regelmatig nat kan worden, zoals keukens, badkamers, boten en gevelbekleding. Het verschil met gewoon multiplex zit in de lijmsoort die tussen de houten lagen wordt gebruikt.
Wat maakt multiplex watervast?
Bij gewoon multiplex worden de fineerlagen aan elkaar gelijmd met een lijm die niet bestand is tegen langdurig vochtig worden. Bij watervast multiplex gebruikt de fabrikant een fenol-formaldehydelijm (ook wel WBP-lijm genoemd, wat staat voor Water Boil Proof). Deze lijm houdt de lagen ook bij aanhoudend contact met water bij elkaar. Je kunt watervast multiplex herkennen aan de aanduiding WBP of aan de kwaliteitsklasse die op het hout is gestempeld.
Naast de lijm speelt ook de houtsoort een rol. Veel watervast multiplex is gemaakt van berkenhout of populier, maar je vindt ook varianten in andere houtsoorten. Berkenmultiplex is stijver en sterker; populiermultiplex is lichter van gewicht.
Beschikbare diktes en afmetingen
Watervast multiplex is verkrijgbaar in verschillende diktematen. De meest gangbare diktes zijn:
- 10 mm
- 12 mm
- 15 mm
- 18 mm
- 40 mm
De meest voorkomende plaatmaten zijn 122 x 250 cm en 153 x 310 cm. Met die afmetingen kun je de meeste projecten goed uitvoeren zonder al te veel afval. Wil je grotere vlakken in één stuk, dan is de maat van 153 x 310 cm vaak een betere keuze. Let op dat niet elke leverancier alle diktes in beide plaatmaten aanbiedt.
Voor lichte constructies, zoals een boekenplank in een vochtige ruimte, is 12 mm of 15 mm vaak voldoende. Ga je een vloer, een dak of een dragende constructie maken, kies dan voor 18 mm of dikker.
Kwaliteitsklassen: wat betekenen die?
Watervast multiplex valt onder de Europese norm EN 314-2. Binnen die norm bestaan drie kwaliteitsklassen voor de lijmverbinding. Klasse 3 is de hoogste en geldt voor toepassingen buiten, waar het hout langdurig aan vocht wordt blootgesteld. Als je multiplex buiten gebruikt, kies dan altijd voor klasse 3 (ook wel aangeduid als “buitenklasse” of “exterior”).
Naast de lijmkwaliteit heeft multiplex ook een oppervlakteklasse voor het fineer. Die geeft aan hoeveel onregelmatigheden, knoesten of reparaties zichtbaar zijn op het oppervlak. Klasse A is glad en vrijwel vlekkeloos, klasse B heeft kleine onvolkomenheden en klasse C of D toont meer knoesten en reparaties. Voor constructief gebruik achter een bekleding maakt dit weinig uit. Voor een zichtbaar oppervlak, bijvoorbeeld een meubel of een boot, kies je liever A of B.
Wanneer kies je voor watervast multiplex?
Watervast multiplex is een goede keuze als het hout in contact komt met water, vochtige lucht of wisselende temperaturen. Denk aan:
- Gevelbekleding en gevelpanelen
- Dakbeschot of platte daken
- Vloerplaten in keukens of badkamers
- Interieurs van caravans, campers en boten
- Tuinmeubels of buitenkasten
- Steigerwerk en bekistingen in de bouw
Gewoon multiplex (zonder WBP-lijm) is goedkoper, maar zwelt op en verliest zijn stevigheid zodra het langdurig vochtig wordt. Gebruik dat dus alleen in droge, overdekte ruimtes waar vocht geen rol speelt.
Afwerking en bescherming na het zagen
Ook watervast multiplex is niet volledig onderhoudsvij. De WBP-lijm beschermt de verbinding tussen de lagen, maar het hout zelf kan toch vocht opnemen, zeker via de zaagkanten. Die kanten zijn poreuzer dan het oppervlak en slorpen snel water op. Behandel de zijkanten daarom altijd met een primer, verf, kit of epoxy voordat je de plaat monteert.
Voor buitenapplicaties raden mensen die met dit materiaal werken vaak aan om het multiplex rondom te schilderen of te lakken, ook op de achterkant. Zo voorkom je dat vocht van achteren binnendringt. Kies bij voorkeur een buitenverf of een houtbeschermende coating die dampdoorlatend is, zodat vocht dat toch binnendringt ook weer naar buiten kan.
Prijs: wat kun je verwachten?
De prijs van watervast multiplex verschilt per dikte, kwaliteitsklasse en houtsoort. In 2025 betaal je voor een standaardplaat van 122 x 250 cm in 18 mm naar schatting tussen de 40 en 80 euro per plaat, afhankelijk van de leverancier en de fineerklasse. Berkenmultiplex is doorgaans duurder dan populiermultiplex. Watervast multiplex kost altijd meer dan gewone multiplex van dezelfde afmeting, vanwege de duurdere lijm en het fabricageproces.
Praktische tips bij de aankoop
Controleer bij aankoop altijd de stempel of het label op de plaat. Zoek naar de aanduidingen WBP, EN 314-2 klasse 3 of “exterior”. Staat er alleen “interior” of geen kwaliteitsaanduiding, dan is het hoogstwaarschijnlijk geen watervast multiplex, ook al noemt de leverancier het zo. Vraag bij twijfel om een productdatablad of certificaat van de fabrikant.
Koop iets meer platen dan je berekend hebt. Bij het zagen en passen op maat gaat altijd materiaal verloren. Een marge van 10 tot 15 procent extra is in de meeste gevallen voldoende om tegenvallers op te vangen zonder een extra bestelling te moeten plaatsen.
Watervast multiplex is een duurzame en veelzijdige materiaalkeuze zodra vocht in het spel is. Kies de juiste dikte voor de belasting, let op de kwaliteitsklasse van de lijm en behandel de zaagkanten goed. Dan heb je een materiaal dat jarenlang meegaat, ook in natte of wisselende omstandigheden.