Beuken multiplex is een plaatmateriaal opgebouwd uit meerdere dunne lagen beukenfineer die kruislings op elkaar zijn verlijmd. Die kruislingse opbouw maakt het bijzonder sterk en maatsvast, wat het een populaire keuze maakt voor toepassingen waarbij het hout veel belasting of vochtigheid moet doorstaan. Beukenhout staat van nature al bekend om zijn hardheid en dichtheid, en die eigenschappen komen ook terug in het multiplex dat ervan gemaakt wordt.
Hoe beuken multiplex is opgebouwd
Bij de productie van beuken multiplex worden dunne fineerlagen, ook wel lamel of schil genoemd, afgedraaid van een beukenstam. Deze laagjes worden afwisselend 90 graden gedraaid ten opzichte van elkaar gelegd en daarna onder hoge druk en temperatuur met elkaar verlijmd. Door die kruislingse richting van de houtnerven trekt het plaat veel minder krom dan massief hout en is het in alle richtingen even sterk.
Het aantal lagen verschilt per dikte. Een plaat van 6 mm heeft doorgaans 5 lagen, terwijl een plaat van 18 mm al snel 13 lagen of meer heeft. Meer lagen betekenen een gelijkmatiger opbouw en minder kans op inwendige spanningen. De buitenste lagen bepalen het uiterlijk: bij beuken multiplex van goede kwaliteit zie je een strak, lichtgekleurd fineer met een fijne nerf.
Beuken multiplex: eigenschappen op een rij
Vergeleken met andere houtsoorten die voor multiplex worden gebruikt, zoals grenen of populier, is beuk een stuk harder en zwaarder. Dat heeft praktische gevolgen. Een plaat beuken multiplex van 18 mm en 122 x 244 cm weegt ruwweg twee keer zoveel als een vergelijkbare plaat populierenmultiplex. Dat is een nadeel als je licht wil werken, maar een voordeel als slijtvastheid of drukweerstand telt.
- Hardheid: beuk is een van de hardere inheemse houtsoorten, waardoor het oppervlak minder snel beschadigt.
- Sterkte: de kruislingse opbouw zorgt voor hoge buig- en druksterkte in alle richtingen.
- Maatvastheid: door de kruislingse fineerlagen werkt het plaat nauwelijks, ook bij wisselende luchtvochtigheid.
- Gewicht: beukenmultiplex is zwaarder dan multiplex van populier of grenen; reken op een soortelijk gewicht van ruwweg 650 tot 750 kg per kubieke meter.
- Afwerking: het fijne nerf en de lichte kleur maken beuken multiplex goed te schuren, te lakken of te vernissen.
Veelgebruikte toepassingen
De combinatie van hardheid en een nette afwerking maakt beuken multiplex geschikt voor toepassingen waarbij het materiaal zichtbaar blijft en tegelijk stevigheid nodig is. Meubelmakers kiezen het voor kasten, laden, tafels en werkbanken. In de interieurafbouw wordt het gebruikt voor vloerplaten, stellingen en wandpanelen die veel slijtage moeten doorstaan.
In de industrie en logistiek is beuken multiplex populair als vloerplaat in vrachtwagens en aanhangers. Het hout is bestand tegen de voortdurende belasting van pallets, heftruck-rijplaten en ander zwaar transport. Speciale uitvoeringen zijn dan ook gecoat of geïmpregneerd om vocht en vuil beter te weren.
Speelgoedmakers en producenten van meubelen voor kinderen kiezen vaak voor beuken multiplex omdat het hard genoeg is om intensief gebruik te doorstaan en tegelijk goed te zagen en te frezen zonder te splinteren.
Soorten en kwaliteitsklassen
Beuken multiplex is verkrijgbaar in verschillende kwaliteitsklassen, afhankelijk van het uiterlijk van de buitenste fineervlakken. De klasse bepaalt hoeveel knopen, vlekken of reparaties er zichtbaar zijn op het oppervlak. De meest gebruikte klasse-aanduidingen zijn:
- A/A of A/B: beide zijden zijn nagenoeg vlekkeloos, geschikt als het hout aan beide kanten zichtbaar is.
- B/B of B/C: lichte onvolkomenheden zijn zichtbaar, prima als slechts één kant in het zicht komt.
- C/C of lager: ruwere kwaliteit, geschikt voor constructieve toepassingen waar uiterlijk minder telt.
Naast de visuele klasse let je bij de aankoop op de lijmklasse. Voor binnentoepassingen in droge ruimtes volstaat lijmklasse 2 (MR of INT). Voor vochtige omgevingen of buiten gebruik je lijmklasse 3 (MBW) of lijmklasse 4 (BWF/WBP). Goedkoop beuken multiplex heeft soms een lagere lijmkwaliteit die niet zichtbaar is maar op langere termijn problemen geeft bij vocht.
Beuken multiplex zagen, frezen en bevestigen
Beuk is een harde houtsoort en slijt zaagbladen en freeskoppen sneller dan zachtere soorten. Gebruik een zaagblad met fijne tanding (minstens 48 tanden bij een cirkelzaag) om splintervrije snijvlakken te krijgen. Freeswerk vraagt om scherpe HM-frezen en een lagere voedingssnelheid dan je bij populier of grenen zou gebruiken.
Schroeven grijpen goed in beukenmultiplex, maar voorboren is verstandig om scheuren aan de rand te voorkomen, zeker bij afstanden kleiner dan 2 cm van de kant. Lijmen gaat uitstekend met PVA-houtlijm; door de gladde fineerlaag is een goede persdruk belangrijk voor een sterke verbinding.
Wanneer is beuken multiplex niet de beste keuze?
Beuk is zwaarder en duurder dan multiplex van populier of grenen. Als gewicht een probleem is, bijvoorbeeld bij hangkasten aan een lichte wand, kan dat reden zijn om voor een lichtere plaat te kiezen. Voor buitentoepassingen zonder extra bescherming is beuken multiplex ook niet de eerste keuze, tenzij het geïmpregneerd of voorzien van een goede coatlaag is.
Onbehandeld beuken multiplex is ook gevoeliger voor blauwverkleuring door schimmels dan sommige andere houtsoorten, zeker bij opslag in een vochtige omgeving. Bewaar platen altijd horizontaal op steunen, op een droge plek, en laat er lucht langs circuleren.
Beuken multiplex is een sterk, slijtvastig plaatmateriaal dat op zijn best is in toepassingen met veel belasting, slijtage of een nette afwerking. Het gewicht en de prijs zijn de belangrijkste redenen om het bij te lichte constructies of buitengebruik niet klakkeloos te kiezen. Weet je waarvoor je het gebruikt, dan is het een van de meest betrouwbare plaatmaterialen die er zijn.