Een houtkachel schoonmaken doe je door de as te verwijderen, het glas te reinigen, de binnenwanden te controleren en het rookkanaal vrij te maken van roet en creosoot. Doe dit minimaal één keer per jaar, bij voorkeur aan het begin of het einde van het stookseizoen. Hieronder vind je een concreet stappenplan.
Wat heb je nodig?
Zorg dat je de volgende spullen bij de hand hebt voordat je begint:
- Asbak of emmer met deksel
- Schep en borstel (speciaal voor as)
- Schoorsteenveger borstel (flexibel, passend bij jouw rookkanaaldiameter)
- Glasreiniger voor kachelglas of een vochtige krant met as
- Stofzuiger met fijn filter (bij voorkeur een assentstofzuiger)
- Handschoenen en een stofmasker
- Oude doeken of kranten om de vloer te beschermen
Gebruik geen gewone huishoudstofzuiger voor as. Fijne asdeeltjes verstoppen een normaal filter snel en kunnen brandgevaarlijk zijn als er nog smeulende resten tussen zitten.
Stap voor stap de houtkachel schoonmaken
Stap 1: Zorg dat de kachel volledig is afgekoeld. Wacht minimaal 24 uur na het laatste gebruik. As kan nog uren na het doven smeulende resten bevatten.
Stap 2: Verwijder de as. Schep de as uit de ashlade of de bodem van de kachel in een metalen emmer met deksel. Bewaar de as een paar dagen buiten, ver van brandbare materialen, voordat je hem weggooit. Een kleine laagje as op de bodemplaat (ongeveer 1 tot 2 centimeter) mag je laten zitten; dat helpt juist bij het aanmaken van een nieuw vuur.
Stap 3: Maak het kachelglas schoon. Vette, donkere aanslag op het glas verwijder je met een speciale kachelglasreiniger. Een goedkoop alternatief is een vochtige krant die je indoopt in de as uit de kachel zelf. De licht schurende werking van as reinigt het glas verrassend goed. Wrijf daarna na met een schone droge doek.
Stap 4: Controleer en reinig de binnenwanden. Bekijk de vuurvaste stenen of vermiculietplaten aan de binnenkant op scheuren of brosse plekken. Roet op de wanden veeg je voorzichtig weg met een droge borstel. Let op: spuit geen water in de kachel, want dat tast het materiaal aan.
Stap 5: Reinig het rookkanaal. Haal de verbindingsplaat of het pijpje tussen kachel en schoorsteen los. Gebruik een schoorsteenvegerborstel die past bij de diameter van jouw rookkanaal en werk van boven naar beneden of van beneden naar boven, afhankelijk van de opbouw. Verwijder roet en creosoot grondig. Creosoot is een teerachtige afzetting die brandgevaarlijk is en bij dikke lagen professioneel verwijderd moet worden.
Stap 6: Zuig alles op. Gebruik de assentstofzuiger om losgevallen roet en stof uit de kachel en van de omliggende vloer op te zuigen. Leg vooraf kranten of een doek neer, want roet trekt snel in een lichte vloer.
Stap 7: Controleer de deurrubbers en het trekkanaal. Trek een velletje papier door de dichtgedrukte kacheldeur. Valt het er gemakkelijk uit, dan sluit de deur niet meer goed en is het rubber aan vervanging toe. Controleer ook de trekregelaar op soepele werking.
Hoe vaak moet je een houtkachel schoonmaken?
De binnenkant en het glas reinig je het beste na elk stookseizoen, of vaker als je de kachel intensief gebruikt. Het rookkanaal en de schoorsteen laat je minstens één keer per jaar reinigen. Stook je meer dan gemiddeld, dan is twee keer per jaar verstandig. Hoe meer creosoot en roet zich ophopen, hoe groter het risico op een schoorsteenbrand.
Het is wettelijk verplicht om de schoorsteen regelmatig te laten vegen door een erkend schoorsteenveger. Hoelang het interval precies mag zijn, verschilt per gemeente. Vraag dit na bij jouw gemeente of de schoorsteenveger zelf.
Wat doe je met hardnekkige creosootaanslag?
Een dunne, droge roetlaag verwijder je zelf met een borstel. Maar creosoot heeft drie stadia. In het eerste stadium is het poederig en makkelijk weg te vegen. In het tweede stadium is het schilfering en taai. In het derde stadium zit er een harde, glanzende laag die bij amateurwerk niet of nauwelijks te verwijderen is en een serieus brandrisico vormt. Bij stadium twee of drie schakel je een professionele schoorsteenveger in.
Creosoot ontstaat vooral door het stoken van nat of onvoldoende gedroogd hout, en door een te lage verbrandingstemperatuur. Gebruik altijd droog hout met een vochtgehalte onder de 20 procent om aanslag zo veel mogelijk te voorkomen.
Met een schone kachel stookt je zuiniger, veiliger en met minder uitstoot. Een jaarlijkse schoonmaakbeurt is dan ook geen overbodige luxe, maar gewoon onderhoud dat je kachel langer meegaat en je huis veiliger maakt.