Brandhout stammen zijn ruwe, ongespleten stukken hout in de vorm van een boomstam of groot rondhout, meestal verkocht in lengtes van 1 tot 2 meter. Ze zijn de meest onbewerkte vorm van brandhout die je kunt kopen, en daarmee ook vaak de voordeligste optie als je zelf wilt zagen of klieven. Maar ze vragen meer werk dan kant-en-klaar gekloofde blokken.
Of stammen de slimste keuze zijn, hangt af van je situatie: heb je de ruimte, de gereedschappen en de tijd? Dan kun je er flink wat geld mee besparen. Heb je dat niet, dan ben je waarschijnlijk beter af met al verwerkt hout.
Wat zijn brandhout stammen precies?
Brandhout stammen zijn stukken rondhout die nog niet zijn gespleten of op maat gehakt voor de kachel of open haard. Ze worden geleverd als hele of halve stammen, meestal in lengtes van 1 meter of 2 meter. In de houthandel spreekt men ook wel van “2-meter hout” of “meterstammen”. Sommige leveranciers, waaronder gespecialiseerde brandhoutbedrijven, bieden dit soort rondhout al aan sinds de jaren negentig van de vorige eeuw.
De diameter verschilt sterk per partij. Een dunnere stam van 10 tot 15 centimeter doorsnee kun je soms al direct op de kachel leggen, maar een zware eikenstam van 40 centimeter of meer moet je eerst splijten. Houd daar rekening mee als je bestelt.
Welke houtsoorten zijn geschikt als brandhout stammen?
Niet elk hout brandt even goed. Voor stammen die je zelf gaat verwerken, zijn de meest gevraagde houtsoorten:
- Eik: hard, langzaam brandend, hoge verbrandingswaarde. Ideaal voor een langdurig vuur.
- Beuk: ook hardhout, brandt gelijkmatig en geeft veel warmte. Populair voor openhaard en kachel.
- Es: droogt snel, brandt goed, zelfs als het nog enigszins groen is.
- Berk: brandt snel en warm op, maar niet zo lang als eik of beuk. Goed als aanmaakhout of bijhout.
- Populier en wilg: zachthout, lagere energiewaarde. Goedkoper, maar je verbruikt meer volume voor dezelfde warmte.
Naaldhout zoals den of spar brandt snel en heet, maar bevat hars. Dat zorgt voor meer roetaanslag in de schoorsteen. Als je naaldhout stammen koopt, gebruik ze dan bij voorkeur als aanmaakhout, niet als hoofdbrandstof.
Droog of groen: het belang van vochtgehalte
Dit is het punt waar de meeste mensen de fout ingaan. Groen hout, dus vers gekapt rondhout, bevat vaak 50 procent of meer vocht. Dat hout verbrandt slecht: je krijgt weinig warmte, veel rook en een verhoogde kans op roetbrand in de schoorsteen. Droog hout heeft een vochtgehalte van maximaal 20 procent, en dat is wat je wilt.
Als je brandhout stammen koopt in ruwe, verse staat, moet je rekenen op een droogtijd van 1 tot 2 jaar. Dat is nadat je ze hebt gespleten, want een hele stam droogt veel trager dan gespleten blokken. Leg gespleten hout op een stapel op een droge, goed geventileerde plek, bij voorkeur afgedekt aan de bovenkant maar open aan de zijkanten. Een goede vochtmeter kost een tientje en vertelt je precies wanneer het hout klaar is.
Zelf zagen en klieven: wat heb je nodig?
Stammen in bruikbaar brandhout omzetten doe je in twee stappen: zagen op maat en splijten. Voor het zagen gebruik je een kettingzaag of een wipzaag (ook wel zaagbok met cirkelzaag). Wil je stammen van 2 meter op kachellengte van 25 tot 33 centimeter brengen, dan zaag je ze in 6 tot 8 stukken per meter.
Na het zagen splits je de ronde blokken met een bijl, een kloofbijl of een hydraulische kloofmachine. Een kloofmachine maakt het werk bij grote hoeveelheden fors lichter, maar vraagt een investering. Voor incidenteel gebruik doet een goede kloofbijl van 3 tot 4 kilo prima dienst. Werk bij voorkeur met een stabiele kloofblok, zodat je veilig kunt werken.
Prijs en levering van brandhout stammen
Brandhout stammen worden doorgaans verkocht per kubieke meter (m³), per stère (een gestapelde kuub) of per vrachtwagen. Stammen in ruwe staat zijn goedkoper dan gekloofde blokken, omdat er minder bewerkingskosten in zitten. Naar schatting lag het prijsverschil in 2024 rond de 20 tot 40 procent per kuub, afhankelijk van houtsoort, regio en droogtegraad, al wisselt dat sterk per aanbieder.
Sommige leveranciers leveren stammen van 2 meter op een oplegger, wat geschikt is voor grotere afnames. Heb je een kleine tuin of geen opslagruimte, dan is een volledige vrachtwagen stammen waarschijnlijk te veel. Check altijd of de leverancier ook kleinere hoeveelheden levert.
Let bij de aankoop ook op het volgende:
- Is het hout vers of al gedroogd? Vraag altijd naar het vochtgehalte.
- Wat is de gemiddelde diameter? Dit bepaalt hoeveel werk je nog moet doen.
- Zijn er mengpartijen met meerdere houtsoorten, of is het één soort?
- Wat zijn de leveringskosten en de minimumafname?
Brandhout stammen zijn een slimme keuze als je de ruimte en het gereedschap hebt om ze zelf te verwerken, en als je de droogtijd in je planning opneemt. Begin op tijd: koop in het voorjaar zodat het hout tegen de winter klaar is. Wacht je tot de herfst, dan brand je dit seizoen vrijwel zeker nat hout, en dat is zonde van het geld en slecht voor je schoorsteen.
Lees ook